Psikoloji Rehberi

Yetişkinlik Dönemi

YETİŞKİNLİK Bilimsel yayınlarda "yetişkinlik" terimi, genellikle bebeklik, çocukluk, ergenlik terimleri kadar açık ve somut değildir....

 
YETİŞKİNLİK

Bilimsel yayınlarda "yetişkinlik" terimi, genellikle bebeklik, çocukluk, ergenlik terimleri kadar açık ve somut değildir. Bilim dünyasında Erikson, Bühler, Jung, Levinson gibi psikologların çabaları ve bu çabaların izlenmesiyle yetişkinlik döneminin ergenlik ve yaşlılık dönemlerinden bambaşka bir dönem olmadığı kanısına varılmıştır.
Yetişkinlik kavramı, Latince "büyümek" fiilinden türemiş olup yetişkin "büyümüş kişi" anlamına gelmektedir. Ancak burada bahsedilen Büyümek, sadece fiziki büyüklüğü değil; aynı zamanda psikolojik olgunlaşmayı da içermektedir. Bu yüzden yetişkinliğe Olgunluk dönemi de denmektedir.
Olgunluk; bireylerin yaşamın gereklerine ve zorunluluklarına başarılı bir şekilde uyum sağlamaları, bunun içinde sürekli değişim gösterebilme yeteneğidir. Olgunlaşma süreci de, insanoğlu ile dünya arasındaki uyum arayışıdır. Genellikle toplumlar için yetişkinliğin başlangıcı, öğrenim hayatını bitirmiş iş hayatına atılmış veya evlenmiş olmakla aynı anlama gelir. Bununla birlikte, bir yetişkin olmak toplumun farklı kesimleri için çok farklı bir konudur. Üstelik yetişkinliğin kendisi de toplumdaki farklı yaş grupları için farklı anlamlara gelir. Yetişkinlik bir tek değil birçok yaşantı içerdiği için herkesin yetişkinlik anlayışı farklıdır. Halkın yetişkinlik konusundaki duyguları, tutumları ve inançları toplum içinde yetişkin olan bireylerin oranından da etkilenir. Günümüzde gençliğe yönelik vurgulamanın çeşitli koşullar düzeldikçe gelecekte yetişkinliğe yöneleceği beklenebilir. Diğer taraftan yetişkinliğin yaşlılıkla ya da biyolojik ve toplumsal değişimle bir tutulduğunu görmekteyiz. Biyolojik yaşlanma, insan organizmasının yapı ve işleyişinde zamanla ortaya çıkan değişmeleri; Toplumsal yaşlanma ise bireyin rolleri üstlenmesi ve terk etmesinde zamanla oluşan değişimleri içerir.
Yetişkinliği kabaca evrelerine ayırırsak şöyle diyebiliriz:
Yetişkinlik çağı; gençlik, orta yaşlılık ve ihtiyarlık olarak 3''e ayrılır.
Gençlik ile orta yaşlılık sınırı pek belli olmamakla beraber, 35-40 yaş civarı kabul edillir. Orta yaşlılık,40-65: Yaşlılık 65-75;İleri yaşlılık 75-85; Çok ileri yaşlılık ise 85 ve üzeri olarak kabul edilir.


Küçük yaşlarda olduğu gibi bu yaşlarda da rehberliğe ihtiyaç çoktur ve gereklidir.

Rehberlik hizmetlerini gerekli kılan temel faktörleri özgün olarak şu şekilde ifade edebiliriz.

A- SOSYAL NEDENLER:

a)- Toplumun hızlı şekilde değişmesi, karmaşıklaşması ve bunun getirdiği uyum güçlükleri.
b)- Aile yapısı ve ailenin görevlerinin değişmesi.
c)- Kadınların iş hayatına atılması, iş yaşamının karmaşıklaşması.
d)- İş kollarının artması, tercih yapmanın zorlukları.
e)- Okul yapılarının çeşitlenmesi, sınıfta kalma oranının yükselmesi.
f)- Suç olaylarının artması, zararlı alışkanlıkların yaygınlaşması.
g)- Köyden kentlere göç, gecekondulaşma ve bunların getirdiği sorunlar.
h)- Değişen değer yargıları, kuşaklar arası çatışmalar.
I)- Nitelikli ve çok yönlü insan yetiştirme ihtiyacı.
j)- Eğitim yoluyla toplumun kalkınması isteği.

B- PSİKOLOJİK NEDENLER

a)- İnsanın kendisini tanıması anlaması ihtiyacı.
b)- Bireyler arası farkların eğitim ve gelişimlerindeki farklarla birlikte farklı eğitim ve bireyi eğitimin temeline görüşlerin ağırlık kazanması farklı eğitim ve bireyi eğitimin temeline alan görüşlerin ağırlık kazanması.
c)- Duygusal yaşamın önem kazanması, duygusal gelişimin eksikliklerinin tamamlanması.
d)- Benlik tasarımının insan hayatında öneminin artması, uygun benlik oluşturma istek ve ihtiyacı.
e)- Eğitsel ve mesleki yönlendirmelerin erken yaşlarda başlamasının avantajları bir şekilde değerlendirilmesi gerekliği.
f)- İlgi ve özellikleri geliştirmek için eğitsel ve boş zamanların verimli bir şekilde değerlendirilmesi gerekliliği.
g)- Bireysel ve aktif öğretime dayalı programların merkezde oluşu anlayışının getirdiği ayrıcalıklar.

C- FELSEFİ NEDENLER

a)- İnsanın değerliliği ilkesi.
b)- İnsanın özerkliliği.
c)- İnsanın gelişim gücü.
d)- Bireysel ve toplumsal görüş.
e)- Değerlendirme ölçütü.
Yetişkinlere Rehberlik Hizmetlerinin Yapıldığı Konular
  • Kişisel gelişim (kişisel içgörü ve farkındalık geliştirme)
  • Kişiler arası (örn., aile içi, eşle, çocuklarla veya arkadaşlarla) çatışmaları çözme ve ilişkileri geliştirme
  • Kendi ebeveynleri ile çatışma
  • Kendi çocukları ile çatışma
  • Akrabalarla çatışma
  • Politik çatışmalar
  • Dinsel çatışmalar
  • Zorluklardan doğan çatışmalar
  • İletişim becerilerini geliştirme
  • Utangaçlık/atılganlık ve benlik saygısı ile ilgili konular
  • Yeni bir ortama, duruma veya gelişim dönemine uyum
  • Kariyer/meslek seçimi veya değişikliği
  • İş stresi vb. iş yeri sorunları
  • Akademik konular (örn., ders çalışma becerilerini geliştirme, sınav kaygısı)
  • Zaman yönetimi
  • Karar verme
  • Eşler arasında duygusal bağın zayıflaması, güç mücadeleleri, değer ve rol çatışmaları, kıskançlık ve evlilik dışı ilişkiler; aile içi şiddet
  • Boşanma/ayrılık; sevilen birinin hastalanması veya vefat etmesi/kaybı
  • Yalnızlık
  • Bunalım, kaygı, korku, stres vb. duygular/duygudurum/duygulanım ile ilgili sorunlar
  • İstenmeyen/travmatik –cinsel- yaşantılar
  • Cinsel sorunlar; cinsel tercih veya kimlik sorunları
  • Yeme sorunları
  • Beden imgesi sorunları; bir hastalık veya engel (örn., bedensel engel) ile ilişkili sorunlar
  • Alkol veya diğer madde kullanımı ve bağımlılıkları ile ilgili sorunlar
  • Kendine zarar verme
Yetişkinlere Rehberlik Hizmetleri Nasıl Uygulanır
  • Bireysel Psikolojik Danışma
  • Grupla Psikolojik Danışma
  • Aile Terapisi
  • Genel seminerler
  • Anne – baba okulu
  • Halk Eğitimi

  • Yetişkinlik Kuramları
ERİKSON’UN KURAMI

Erikson’un bu kuramı onun klinik gözlemlerine ve kuramsal psikolojisine dayanır. Ancak bu kuram, yetişkinlik konusunda bugüne kadar ileri sürülmüş en kapsamlı açıklamayı içerir. Bunun sebebi de insanın yaşamı boyunca gösterdiği her türlü gelişim ile bağlantı kurmasıdır. Bu kuramın yetişkinlikle ilgili evreleri şöyledir:
  • MAHRAMİYETE KARŞILIK TECRİT OLMA: Genç yetişkinlik döneminde görülen bir evredir. Ergenlikte başlayan cinsel yakınlık bu dönemde gerçekten yakın ve mahrem ilişkiler geliştirme şeklini alır. Ergenlikte birey romantik ilişkilerle kendini tanıma çabası içindedir. Böylece birey kendi kimliğinden emin olacak ve kimlik karışıklığı sorununu çözecektir. Aksi halde kendini soyutlanmış, yanlız ve tecrit edilmiş hissedecektir.
  • ÜRETKENLİĞE KARŞILIK DURGUNLUK: Orta yaşlılık döneminde görülen bir evredir. Genç yetişkinlikten yaşlılığa dek uzanan bu devre en uzun evre olabilir. Tüm üretkenliği kapsayan bu evrede birey kendinden genç insanlara yol gösterecek ve yardım edecek şekilde bazı faaliyetlere girmelidir. Böylece yaşamda doyuma ulaşma duygusunu sağlamış olur. Aksi halde kişi kendini durgun, sıkılmış, verimsiz ve değersiz hisseder.
  • BÜTÜNLÜĞE KARŞILIK ÜMİTSİZLİK: Yaşlılık ya da yetişkinliğin ileri döneminde görülen bir evredir. Bu evrede birey yaşadığı günlerin sınırlı olduğunu ve ölüme yaklaştığı duygusunu yaşar. Bu da bireyin yaşamını ve elde ettiklerini zaman içinde değerlendirerek kendisi için bir anlam ifade edip etmediğine ilişkin bir sonuca varmasına yol açar. Eğer olumlu bir sonuç alıyorsa o zaman bir bütünlük; eğer olumsuz bir sonuç alıyorsa da ümitsizlik ve çaresizlik hisseder. Kişinin önceki evrelerdeki başarıları ve elde ettikleri bu bunalımın daha kolay atlatılmasına yardımcı olur.
(Cüceloğlu, 1997:337; Onur, 1986:66-69 ve Kulaksızoğlu, 1999:30-32 adlı kaynaklardan yararlanılmıştır.)



LEVİNSON’UN KURAMI

Levinson yaklaşık olarak 1950’lerden beri yetişkin gelişimi ile ilgilenmesine rağmen henüz yeterince çok yol kat edilememiştir. O’na göre yetişkin gelişimi psikolojinin tarih, bioloji,sosyoloji gibi çeşitli disiplinlerle bağlantısını oluşturmaktadır.
  • İLK YETİŞKİNLİĞE GEÇİŞ (17-22 YAŞ): Bu evre ile önyetişkinlik sona erer ve ilk yetişkinlik evresinin temelleri atılır. Yani bu iki evre arasında gelişimsel bir köprü görevi görür.
  • İLK YETİŞKİNLİK (17-45 YAŞ): 20-30’lu yaşlar biolojik açıdan yaşamın doruk noktasını oluşturur. Toplumsal ve psikolojik açıdan ise toplumda uygun bir yer kazanılması, bir aile kurulması, çağın sonunda da yetişkin dünyasında daha saygın bir konuma ulaşılması gibi faaliyetler görülür. Aşk, cinsellik, tutkularımız, isteklerimiz, aile yaşamı, mesleki ilerleme, yaratıcılık vb. hedeflerin gerçekleştirilmesinde yüksek bir doyum sağlayabilindiği gibi ezici bir stresler de yer alabilir.
    • İLK YETİŞKİNLİK İÇİN YAŞAM YAPISI GİRİŞİ (22-28 YAŞ): Bu dönemde birey aile odaklı yaşamını terk ederek yetişkin yaşamının ilk biçimini oluşturur ve devamını sağlamaya çalışır. Yetişkin rollerini ve sorumluluklarını öğrenir ve uygular.
    • 30 YAŞ GEÇİŞİ (28-38 YAŞ): Bu dönemde birey yaşamını yeniden değerlendirir. Onu yeniler, değiştirir. Sonraki yaşam yapısını temellendirme çalışmaları yapar.
    • İLK YETİŞKİNLİĞİN YAŞAM YAPISINI SONUÇLANDIRMA (33-40 YAŞ): Bu dönem ile ilk yetişkinlik çağı tamamlanmaktadır. Birey artık toplum içinde yerini almıştır. Ancak bu dönem aynı zamanda gençlik dileklerimizi gerçekleştirmemize de aracı olur.
  • ORTA YAŞ GEÇİŞİ (40-45 YAŞ): 40-45 yaşları arasındadır. İlk yetişkinlik ile orta yetişkinlik arasındaki büyük bir geçiş dönemidir. Aynı zamanda da bir dönüm noktasıdır; çünkü, bu dönemden itibaren değişim süreci başlamakta ve tüm çağ boyunca devam etmektedir Bireyin bu dönemde; daha sevecen, daha düşünceli, daha tedbirli, iç çatışmalardan ve dış baskılardan daha az etkilenmiş olması beklenir. Ancak tersine birey için yaşam anlamsız, saçma, sıkıntılı ve tatsız bir şekilde görülür.
  • ORTA YETİŞKİNLİK (40-65 YAŞ):. Biolojk kapasite ilk yetişkinliğe nazaran dah düşük olmasına rağmenkişisel olarak doyum sağlayıcı bir enerjiklik görülür. Birey artık sadece kendinden değil, yaşça daha küçük olan bireylerin gelişiminden de sorumludur.
    • ORTA YETİŞKİNLİK İÇİN YAŞAM YAPISINA GİRİŞ (45-50 YAŞ): Yeni çağa uyumun ilk temelleri sağlanır.
    • 50 YAŞ GEÇİŞİ (50-55 YAŞ): Mevcut yaşam yapısını değiştirerek iyileştirmek için bir orta yaş olanağı sunar.
    • ORTA YETİŞKİNLİK YAŞAM YAPISINI SONUÇLANDIRMA (55-60 YAŞ): Orta yetişkinlik çağı böylece sona eriyor.
  • İLERİ YAŞ (SON YETİŞKİNLİK) GEÇİŞİ (60-65 YAŞ): Orta ve son yetişkinlik arasında yer alır. Her iki dönemi birbirine bağlayıp birbirinden ayıran bir sınır dönemini oluşturur.

İleri Yaş Geçişi: 60-65

Orta yetişkinliğin yaşam yapısını sonuçlandırma: 55-60


GEÇ YETİŞKİNLİK ÇAĞI: 60-?

50 yaş geçişi: 50-55

Orta yetişkinlik için yaşam yapısına giriş: 45-50

Orta Yaş Geçişi: 40-45

İlk yetişkinliğin yaşam yapısını sonuçlandırma: 33-40


ORTA YETİŞKİNLİK ÇAĞI: 40-65

30 yaş geçişi: 28-33

İlk yetişkinlik için yaşam yapısına giriş: 22-28

İlk Yetişkinlik Geçişi: 17-22


İLK

YETİŞKİNLİK ÇAĞI: 17-45

ÖNYETİŞKİNLİK ÇAĞI: 0-22
 
 
Rumuzunuz
E-Mail Adresiniz
Yorumunuz
*Sayfamızda yer alan okur yorumları ziyaretçilerin kendi görüşleridir.
*Okur yorumlarından www.psikolojirehberi.com sorumlu tutulamaz.



Görüşlerinizi paylaşın, ilk yorum yazan siz olun...
     Benzer Makaleler
 

Yetişkinlik Dönemi


Sosyal bilimciler bu dönemi kronolojik olarak 18 yaşından 40 yaşına kadar süren bir yaş dönemi olarak kabul edilir, Psikologlara göre yetişkinlik “öncesi ve sonrası olan özel hayat...

 

Yetişkinlik Dönemi


YETİŞKİNLİK Bilimsel yayınlarda "yetişkinlik" terimi, genellikle bebeklik, çocukluk, ergenlik terimleri kadar açık ve somut değildir....

     En Yeni Makaleler
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
     En Çok Beğenilen Makaleler
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   Son Yapılan Yorumlar
     
 

© 2007 - 2013 www.PsikolojiRehberi.Com

PsikolojiRehberi.Com içeriğinde yer alan bilgiler hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Sitemizde yer alan bilgi ve tavsiyeleri uygulamadan önce uzman bir hekime başvurmanız tavsiye edilir. Sitemizdeki yorumlarda geçen tüm içerik ve yazılar yorum yapan kişinin kendi düşüncelerini temsil eder ve hiçbir şekilde site ve yetkilileri sorumlu tutulamaz...
PsikolojiRehberi.Com'un Tüm Hakları Saklıdır.